Martin Schaffner (ca. 1477-1546)

1533

Visualisatie (interpretatie) van de 'astrologische' koppeling van planeten (Zaichen) aan verfkleuren (Farben) genoemd in: tafelblad-schilderij Bemalte Tischplatte für Erasmus Stedelin (The Heavenly Universe).

bronnen en links
Tischplatte für Asymus Stedelin - Onlinedatenbank der Gemäldegalerie Alte Meister Kassel
http://www.alchemywebsite.com/astrological_table.html
ISBN 0-520-22225-3, J.Gage, Color and Culture, afbeelding p.146.

Koppelingen Ptolemeus volgens Martin Schaffner

1) Gekoppelde kleur komt wel overeen met Ptolemeus. De (rode) planeet Mars wordt altijd -de enige astrologische constante door de eeuwen heen- aan de kleur rood gekoppeld. De planeet Saturnus werd, al vóór Ptolemeus, doorgaans gekoppeld aan zwart.
2) Gekoppelde kleur komt niet overeen met Ptolemeus. De koppeling van Maan aan zilver en Zon aan goud kan worden beschouwd als klassiek, maar Ptolemeus koppelt de kleur wit echter aan Jupiter en de kleur geel aan Venus.
3) Graw (ned. grauw, grijs) kan worden beschouwd als 'meerkleurig' mengsel van kleuren en komt dan -min of meer- overeen met Ptolemeus.
4) Gekoppelde kleur komt absoluut niet overeen met Ptolemeus. De koppeling van kleuren aan planeten werd waarschijnlijk ontleend aan de 15e eeuwse heraldiek.

Koppeling planeten en kleuren

5) Tetrabiblos, Book ii, Chapter X, Colours in eclipses; comets, and similar phenomena, 2e eeuw, vertaling J.M. Ashmand 1822.
6) Picatrix, Das Ziel des Weisen von Pseudo-Magriti, 10e/11e eeuw, vertaling uit het Arabisch, Ritter/Plessner, 1962. Opsomming in 3.3., p.168.
7) Sicille, Le blason des couleurs en armes, livrées et devises, Blason par les sept principalles planettes figurées selon leurs natures, ca. 1435, Editie 1860.
8) Sicille's pourpre is eveneens een mix van kleuren: "De la septiesme couleur qui est pourpre et de son blason: […] la plus basse, pour ce qu'elle est faicte des aultres couleurs. […] la plus noble et haulte, pour ce qu'elle tient de toutes les couleurs."

Koppeling planeten en metalen

9) Picatrix, Opsomming in 3.1., p.157-163.
10) Picatrix, Opsomming in 2.10., p.113-114.
11) Chaucer, The Canon Yeoman's Tale, 1386-90. Opsomming in r.106-110. (bron: alchemywebsite.com/chaucer)
12) Tübinger Hausbuch, Universitätsbibliothek Tübingen, Md 2, fol. 320v
13) Sicille, Le blason des couleurs en armes, livrées et devises, Comment les Grecz blasonnerent leurs couleurs selon leurs metaulx et en leur langaige.

Koppeling planeten en dagen van de week

14) Wanneer de Latijnse 'planetenweek' precies werd ingevoerd is niet bekend. De opeenvolging van planeten in de Latijnse week is gebaseerd op de volgorde van planeten in het 'Systema Ptolemaicum' (maandag, woensdag, vrijdag, etc.)
15) Tübinger Hausbuch, Universitätsbibliothek Tübingen, Md 2, fol. 320v

Koppeling kleuren en goede deugden

16) Sicille, Le blason des couleurs en armes, livrées et devises, Blason par les sept principalles vertus, trois theologiennes et quatre cardinalles, figurées selon leurs natures.
17) Theologisch deugden: fides, spes, caritas.
18) Kardinale deugden: iustitia, fortitudo, prudentia, temperantia.
19) Hoogst ongebruikelijk, de deugd 'bereidwilligheid' of 'gewilligheid' werd mogelijk door Schaffner zelf verzonnen (in plaats van temperantia, gematigdheid).