|
< Homepage bmdeboer
De Coloribus
< Overzicht
Plato (A)
Plato (B)
Plato (C)
Aristoteles (A)
Aristoteles (B)
Aristoteles (interpretatie)
Pseudo-Aristoteles
Plinius de Oudere
Johannes
Claudius Ptolemeus
Chalcidius
Arabische alchemie
Picatrix (A)
Picatrix (B)
Bartholomaeus Anglicus
Roger Bacon
Thomas Aquinas
Sicille (A)
Sicille (B)
Sicille (C)
Leon Battista Alberti
Leon Battista Alberti (B)
Leonardo da Vinci
Tübinger Hausbuch
Martin Schaffner
Combinatiefiguur
Karel van Mander
Franciscus Aguilonius
Athanasius Kircher
Samuel van Hoogstraten
J.W. (von) Goethe
De Coloribus MMVIII
© Bastiaan de Boer |
|
De Coloribus / Tübinger Hausbuch

Tübinger Hausbuch, auteur onbekend
Derde kwart van de 15e eeuw (tussen 1404 en 1480)
Visualisatie (interpretatie) van de astrologische koppeling van kleuren aan planeten afgebeeld in: Tübinger Hausbuch, Universitätsbibliothek Tübingen, Md 2, fol. 38v en 320v (0079 en 0643)
bronnen en links
http://idb.ub.uni-tuebingen.de/diglit/Md2
http://idb.ub.uni-tuebingen.de/diglit/Md2/0079 (astrologische kleurencirkel, fol. 38v)
http://idb.ub.uni-tuebingen.de/diglit/Md2/0643 (astrologische koppelingen, fol. 320v)
De zeven planeten
De figuren stellen de zeven planeten voor, die elk worden gekoppeld aan een vrije kunst, een kleur, een weekdag en een metaal.
De volgorde van planeten is die van het 'Systema Ptolemaicum'.
bmdeboer edit: Tuebinger_Hausbuch_planets.jpg

Koppelingen volgens de auteur van het Tübinger Hausbuch.
| Planeet |
Vrije kunst |
Kleur (afgebeeld) |
Weekdag |
Metaal [5] |
| saturnus |
geomatria |
zwart |
samstag |
blye |
| jupiter |
loica |
grijs/purper [3] |
jovstag [4] |
zien |
| mars |
art metrica [1] |
rood |
dinstag |
ysen |
| sol |
gramatica [1] |
goud/geel |
sondag |
golt |
| venus |
musica [1] |
groen |
fritag |
kupper |
| mercurius |
fisica [2] |
blauw [3] |
mitwoch |
kecksilber |
| luna |
retthorica [1] |
zilver/wit |
montag |
silber |
[1] Koppeling komt overeen met Schaffner.
[2] Vrije kunst 'fisica' is ongebruikelijk, is meestal 'astronomia'.
[3] Gekoppelde kleur komt niet overeen met Sicille en Schaffner.
[4] 'jupiter-dag', vergelijk 'dies iovis'.
[5] Gebruikelijke koppeling, overeenkomstig Chaucer (The Canon's Yeoman's Tale, 825-829).
|
|

(Tübinger Hausbuch, fol. 38v [edit])
Noot: het op fol.38v afgebeelde astrologische schema (aarde met daaromheen 'de zeven planeten') is een van de vroegste (gekleurde) voorbeelden van een kleurencirkel als zodanig. Bijzonder is dat de zeven afgebeelde kleuren nagenoeg overeenstemmen met de zeven door Aristoteles genoemde kleuren. De volgorde wijkt echter af.
"Dise reden sint not umb der alten figuren willen zunerstan die ich usz dem alten buche sant helena genomen han umb das yr keyser Constanting und Crachus ir kynde gebrucht hant wie die planeten yre zufugonge wonder hant goe und yn 12 zeichen durch alle figuren gerei-gieret werden in yr wirckonge. Als nr da me dan 1000 sehen zi und lesen von den alten wan das rome buch was me dan 1200 jar gelegen und me nottatarie der vil gemalet und bestejr waren in der form."
(Tübinger Hausbuch, fol. 320v)
"These words are necessary to understand the old figures that I took [copied] from the old book of Saint Helena because her keyser Constantine and Crachus have used her art – how the planets go their attributed miracles and how their 12 signs are ruled by all figures in their effects. In all, more than 1000 have seen her [it] and have read of the ancients, because the Roman book was more than 1200 years of age and more 'nottatarie' of the often painted and bestiary were in the [same] form."
(zelfde, eigen vertaling) |
|